Obaveza zapošljavanja osoba sa invaliditetom uređena je Zakonom o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom („Sl. glasnik RS“, br. 36/2009 i 32/2013).

Članom 24. ovog Zakona propisana je obaveza svakog poslodavca koji ima najmanje 20 zaposlenih da ima u radnom odnosu određeni broj osoba sa invaliditetom.

Poslodavac koji ima od 20 do 49 zaposlenih dužan je da ima u radnom odnosu jednu osobu sa invaliditetom.

Poslodavac koji ima 50 i više zaposlenih dužan je da ima u radnom odnosu najmanje dve osobe sa invaliditetom, i na svakih narednih započetih 50 zaposlenih po jednu osobu sa invaliditetom.

Poslodavci sa manje od 20 zaposlenih nisu dužni da zaposle osobu sa invaliditetom, a novoosnovani poslodavci oslobođeni su ove obaveze tokom prva 24 meseca poslovanja.

Ove obaveze odnose se na:

  • domaće ili strano pravno ili fizičko lice koje zapošljava jedno ili više lica,
  • Republiku Srbiju za zaposlene u državnim organima,
  • autonomnu pokrajinu za zaposlene u pokrajinskim organima i
  • jedinice lokalne samouprave za zaposlene u organima jedinice lokalne samouprave.

Pod licem sa invaliditetom podrazumeva se  lice sa trajnim posledicama telesnog, senzornog, mentalnog ili duševnog oštećenja ili bolesti koje se ne mogu otkloniti lečenjem ili medicinskom rehabilitacijom, koje se suočava sa socijalnim i drugim ograničenjima od uticaja na radnu sposobnost i mogućnost zaposlenja ili održanja zaposlenja i koje nema mogućnosti ili ima smanjene mogućnosti da se, pod ravnopravnim uslovima, uključi na tržište rada i da konkuriše za zapošljavanje sa drugim licima, a ko ima status ovih lica definisano je u članu 4. Zakona.

Zakonodavac je predvideo i “alternativu” za ispunjenje obaveze zapošljavanja osoba sa invaliditetom.

Naime, u slučaju da poslodavac, koji je po Zakonu dužan da zaposli osobu sa invaliditetom to ne učini, svoju obavezu može da ispuni uplatom iznosa od 50% prosečne zarade po zaposlenom u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike za svaku osobu sa invaliditetom koju nije zaposlio.

Dakle, ukoliko poslodavac koji ima od 20 do 49 zaposlenih ne zaposli osobu sa invaliditetom, neophodno je da uplati iznos od 50% prosečne zarade po zaposlenom, a poslodavac koji ima od 50 do 99 zaposlenih dva puta veći iznos, jer je dužan da zaposleni dve osobe sa invaliditetom, te propisani iznos množi sa dva.

Prosečnu (bruto) zaradu po zaposlenom u Republici objavljuje Republički zavod za statistiku u Službenom glasniku Republike Srbije.

Rok za uplatu sredstava u Budžetski fond je 5. dan u mesecu za prethodni mesec, a sredstva treba uplatiti na račun Budžetskog fonda, broj 840-745126843-22.

Poziv na broj izračunava se prema modelu 97, a na osnovu šifre opštine na kojoj se nalazi sedište poslodavca i njegovog PIB-a.

Pretpostavimo da poslodavac ima 100 zaposlenih, od kojih su dve osobe sa invaliditetom.

Broj osoba koje je u skladu sa Zakonom dužan da zaposli dobijamo kada ukupan broj zaposlenih (u koji je uključen broj zaposlenih osoba sa invaliditetom) podelimo sa 50 i tom količniku dodamo 1.

U našem slučaju računica je sledeća:

100:50+1=3

S obzirom da je poslodavac već zaposlio dve osobe sa invaliditetom, dužan je da uplati sredstva za treću osobu (koju nije zaposlio), odnosno 50% prosečne bruto zarade po zaposlenom u Republici, do 5-tog u mesecu za prethodni mesec.

O izvršenju obaveze poslodavci su dužni da podnesu Poreskoj upravi obrazac IOSI, u istom roku u kojem su dužni da uplate sredstva – do petog dana u tekućem mesecu za prethodni mesec. Dakle, za mesec oktobar obrazac se podnosi najkasnije 5. novembra.

Postoji još jedan slučaj u kojem se smatra da je poslodavac ispunio svoju obavezu a to je slučaj kada poslodavac, u postupku javne ili druge nabavke, izvrši finansijske obaveze iz ugovora o poslovno-tehničkoj saradnji sa preduzećem za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, kao i iz ugovora o kupovini proizvoda ili vršenju usluga tog preduzeća, izuzev obaveza nastalih u realizaciji ugovora iz oblasti trgovine na veliko – u vrednosti od 20 prosečnih zarada po zaposlenom u Republici Srbiji prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike u momentu zaključenja ugovora. Oslobađanje se osnosi na zapošljavanja jedne osobe sa invaliditetom za narednih 12 meseci od dana izvršenja obaveze.

Kontrolu ispunjenja obaveza u vezi sa zapošljavanjem osoba sa invaliditetom vrši Poreska uprava. Poslodavci su dužni da radi kontrole čuvaju i na poziv Poreske uprave prezentuju sledeću dokumentaciju:

  1. Ugovor o radu
  2. Prijava na obavezno socijalno osiguranje,
  3. Dokaz o statusu zaposlenih osoba sa invaliditetom
  4. Dokaz o podnetom zahtevu za procenu radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja
  5. Dokaz o izvršenoj uplati sredstava u Budžetski fond za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, odnosno kopiju računa o uplati javnih prihoda budžeta Republike Srbije;
  6. Dokaz o izvršenju finansijskih obaveza iz ugovora i ugovor o poslovnoj saradnji odnosno kupovini proizvoda ili vršenju usluga sa preduzećem za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje osoba sa invaliditetom, socijalnim preduzećem ili organizacijom;
  7. Drugu dokumentaciju kojom dokazuje izvršenje obaveze zapošljavanja osoba sa invaliditetom.
Poslednja izmena dana 29. decembra 2016. u 22:59


Marija Đorđić

Rođena je 1984. godine u Beogradu. Završila je X gimnaziju. Na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu diplomirala je 2008. godine na smeru međunarodna ekonomija. Nakon nekoliko godina rada u spoljnotrgovinskom i IT sektoru, osniva Alibris d.o.o, knjigovodstvenu agenciju koja uspešno…… Saznaj više »